Adenotonsillektomia w dziecięcym OSA: oddech lepszy, sen nie zawsze
Autor: Adrian Goss
Adenotonsillektomia jest jedną z podstawowych metod leczenia obturacyjnego bezdechu sennego (ang. obstructive sleep apnea, OSA) u dzieci. Zabieg zwykle zmniejsza obturację górnych dróg oddechowych i poprawia parametry oddechowe w polisomnografii. Nowe dane przypominają jednak, że poprawa wskaźnika bezdechu i spłyceń (ang. apnea-hypopnea index, AHI) nie zawsze oznacza pełną normalizację snu.
W analizie 139 dzieci z OSA porównano wyniki polisomnografii przed zabiegiem i po adenotonsillektomii. Mediana wieku pacjentów wynosiła nieco ponad 5 lat. Po operacji mediana AHI spadła z 17,3 do 6 epizodów na godzinę snu, co potwierdza istotną poprawę oddychania nocnego.
Efektywność snu poprawiła się jednak tylko częściowo. Odsetek dzieci z prawidłową efektywnością snu wzrósł z 42,4 do 48,9%. Jednocześnie zwiększył się odsetek pacjentów z ciężko obniżoną efektywnością snu – z 9,4 do 18%.
To ważny sygnał kliniczny. U części dzieci operacja skutecznie redukuje liczbę bezdechów i spłyceń oddechu, ale nie przekłada się na równie dobrą poprawę architektury i jakości snu. Szczególnie zmienna odpowiedź dotyczyła pacjentów z chorobami współistniejącymi, w tym dzieci z zespołem Downa.
W praktyce adenotonsillektomia nie powinna być traktowana jako automatyczne „zamknięcie tematu” u każdego dziecka z OSA. U wielu pacjentów będzie leczeniem skutecznym, ale u części konieczna jest dalsza obserwacja. Dotyczy to zwłaszcza dzieci, u których po zabiegu utrzymują się chrapanie, niespokojny sen, senność dzienna, zaburzenia koncentracji lub inne objawy sugerujące przetrwałe zaburzenia oddychania w czasie snu.
Najważniejszy wniosek brzmi: po adenotonsillektomii warto obserwować pacjenta szerzej niż tylko pod kątem chrapania. Mniejsze chrapanie nie zawsze oznacza prawidłowy sen. U pacjentów z grup ryzyka lub z utrzymującymi się objawami należy rozważyć kontrolną polisomnografię i dalszą diagnostykę.
Na podstawie: Mansoor BS, Zhang M, Pasapula V i wsp. The effect of tonsillectomy on sleep architecture in pediatric patients with obstructive sleep apnea. Laryngoscope 2026;136:1912-1919; DOI:10.1002/lary.70219. Epub 2025 Oct 24. PMID: 41133943.
