Śmiertelność noworodków może wciąż wyraźnie spadać. Kluczowe są celowane działania
Autor: Adrian Goss
W opiece nad noworodkiem nie każda poprawka wymaga wprowadzenia zaawansowanej technologii. W wielu regionach świata większe znaczenie może mieć zapewnienie przeszkolonego personelu przy porodzie, sprawnie działającego systemu przekazywania pacjentów oraz dostępu do podstawowego wsparcia oddechowego. Nowa analiza pokazuje, że właściwe ukierunkowanie takich działań może do 2040 r. istotnie zmniejszyć liczbę zgonów noworodków.
Autorzy badania opublikowanego w World Journal of Pediatrics przeanalizowali dane dotyczące 194 państw i terytoriów. Ocenili zmiany śmiertelności związanej z powikłaniami wcześniactwa oraz niedotlenieniem lub urazem okołoporodowym w latach 2000-2021. Na tej podstawie przygotowali również prognozy obejmujące kolejne 2 dekady.
Wyniki potwierdzają wyraźny postęp. Globalny współczynnik zgonów noworodków przypisywanych niedotlenieniu i urazom okołoporodowym zmniejszył się z 7,52 do 4,18 na 1000 żywych urodzeń. W przypadku wcześniactwa odnotowano spadek z 10,63 do 6,49 na 1000 żywych urodzeń. Tempo poprawy nie jest jednak takie samo i w części krajów w ostatnich latach zaczęło słabnąć.
Największe obciążenie nadal dotyczy Afryki Zachodniej i Środkowej oraz Afryki Wschodniej i Południowej. Regiony te nie tylko odnotowują wysoką śmiertelność, lecz także osiągają wolniejszą poprawę niż obszary, w których dostęp do opieki okołoporodowej jest stabilniejszy. Z kolei wyraźne zmniejszenie liczby zgonów obserwowano m.in. w Azji Wschodniej i regionie Pacyfiku.
Analiza scenariuszowa wskazuje, że utrzymanie obecnych trendów nie wystarczy do szybkiego wyrównania różnic. Znacznie lepsze wyniki byłyby jednak możliwe, gdyby kraje o wysokiej śmiertelności osiągnęły tempo poprawy obserwowane u regionalnych liderów. Jest to prognoza modelowa, a nie przewidywanie pewnego przebiegu wydarzeń, pokazuje jednak skalę możliwego do wykorzystania potencjału.
Najważniejszy wniosek wykracza poza same dane epidemiologiczne. Wyniki leczenia noworodków zależą nie tylko od dostępności intensywnej terapii, lecz także od organizacji opieki przed porodem i bezpośrednio po urodzeniu. Szkolenie zespołów w zakresie resuscytacji, szybkie rozpoznawanie niewydolności oddechowej oraz zapewnienie ciągłości opieki mogą przynieść istotną poprawę także tam, gdzie możliwości sprzętowe pozostają ograniczone.
Samo badanie przypomina, że globalna śmiertelność noworodków nie jest problemem wynikającym wyłącznie z braku nowoczesnych oddziałów. Często decydujące znaczenie ma to, czy skuteczne i dobrze znane procedury są dostępne we właściwym miejscu oraz czasie.
Na podstawie: Kong i wsp. Global and temporal trends in neonatal and under-five mortality due to birth asphyxia/trauma and prematurity (2000-2021) with projections up to 2040. World Journal of Pediatrics 2026; DOI:10.1007/s12519-026-01045-2; https://link.springer.com/article/10.1007/s12519-026-01045-2
